Jeśli ból kolana pojawia się wyraźnie po wewnętrznej stronie, zwykle nie jest to „zwykłe przeciążenie”. To sygnał, że któryś z elementów stawu – łąkotka, więzadła, chrząstka lub przyczepy mięśni – zaczyna mieć realny problem. Dokładne umiejscowienie bólu, sytuacja w której się nasila i to, jak długo trwa, bardzo często pozwalają zawęzić listę możliwych przyczyn jeszcze zanim pojawi się wynik rezonansu.
W praktyce ból po wewnętrznej stronie kolana bywa związany zarówno z ostrym urazem, jak i z narastającym od lat zużyciem stawu. Nie zawsze wymaga operacji, ale ignorowany potrafi przejść w przewlekły stan zapalny i trwale ograniczyć sprawność. Poniżej zebrano najczęstsze scenariusze, po których łatwiej rozpoznać, z jakim typem problemu może mieć się do czynienia – i co z tym realnie zrobić.
Co oznacza ból po wewnętrznej stronie kolana?
Wewnątrz kolana, po jego stronie przyśrodkowej, przebiega kilka struktur szczególnie podatnych na urazy i przeciążenia: łąkotka przyśrodkowa, więzadło poboczne piszczelowe (MCL), przyczepy tzw. gęsiej stopki, chrząstka stawowa i kość podchrzęstna. Ból w tym rejonie zwykle wynika z problemu którejś z nich.
Ważna jest dokładna lokalizacja:
- tuż przy szparze stawowej – częściej łąkotka lub chrząstka,
- nieco niżej, kilka cm pod kolanem – częściej stan zapalny gęsiej stopki,
- bardziej z przodu i wewnątrz – przeciążenie rzepki, zespół bólu rzepkowo‑udowego.
Znaczenie ma też charakter dolegliwości. Ostry, punktowy ból przy skręcaniu czy schodzeniu po schodach sugeruje uszkodzenie łąkotki. Tępy, rozlany ból narastający pod koniec dnia – częściej zmiany zwyrodnieniowe. Palący ból przy dotyku jednego konkretnego miejsca, często z niewielką grudką pod palcami, to zwykle problem ścięgien i przyczepów.
Najczęstsze przyczyny bólu po wewnętrznej stronie kolana
Uszkodzenie łąkotki przyśrodkowej
Łąkotka przyśrodkowa działa jak amortyzator i stabilizator między kością udową a piszczelą. Ze względu na budowę i mniejszą ruchomość jest znacznie częściej uszkadzana niż łąkotka boczna. Ból po wewnętrznej stronie kolana, który pojawił się nagle po skręceniu, nagłym zatrzymaniu czy przysiadzie z obciążeniem, bardzo często wiąże się właśnie z tym elementem.
Typowe objawy uszkodzenia łąkotki przyśrodkowej:
- ból po wewnętrznej stronie kolana nasilający się przy skręcaniu i kucaniu,
- uczucie „blokowania” lub „przeskakiwania” w stawie,
- czasem obrzęk pojawiający się kilka godzin po urazie,
- trudność w pełnym zgięciu lub wyproście.
Nie każde uszkodzenie łąkotki oznacza od razu konieczność zabiegu artroskopowego. Niewielkie pęknięcia u osób mniej aktywnych często można prowadzić zachowawczo: ograniczeniem obciążenia, odpowiednimi ćwiczeniami i pracą nad stabilizacją kolana. Zabiegu najczęściej wymagają oderwane fragmenty blokujące staw lub rozległe uszkodzenia u osób chcących wrócić do sportu na wysokim poziomie.
Stan zapalny więzadeł i przyczepów po wewnętrznej stronie
Ból po tej stronie kolana nie musi oznaczać od razu urwanej struktury. U sporej części osób problemem jest przewlekłe podrażnienie i stan zapalny więzadeł oraz przyczepów ścięgien. Najczęściej dotyczy to dwóch okolic.
Pierwsza to więzadło poboczne piszczelowe (MCL). Bywa przeciążane przy bieganiu po nierównym podłożu, grze w piłkę czy sportach z częstymi zmianami kierunku. Przy ostrym urazie (np. uderzenie w zewnętrzną stronę kolana) może dojść do jego naciągnięcia lub częściowego naderwania. Ból jest wtedy wyraźnie z boku, nasila się przy odchylaniu podudzia na zewnątrz i często wymaga czasowego unieruchomienia.
Druga typowa okolica to tzw. gęsia stopka – wspólny przyczep trzech mięśni (smukłego, krawieckiego i półścięgnistego) położony kilka centymetrów poniżej stawu. Tutaj dominuje ból przy dotyku, wchodzeniu po schodach, wstawaniu z krzesła. Częściej spotyka się go u biegaczy, osób z nadwagą i przy osłabionej stabilizacji miednicy. Stan zapalny gęsiej stopki bywa mylony z „bólem stawu”, choć sam staw może być radiologicznie prawidłowy.
Choroba zwyrodnieniowa przyśrodkowego przedziału kolana
Jeśli ból po wewnętrznej stronie narasta stopniowo, towarzyszy mu poranna sztywność, a wieczorem kolano jest „ciężkie” i obolałe, przyczyna często jest mechaniczna: stopniowe zużycie chrząstki w przyśrodkowej części stawu. Taki obraz pasuje do choroby zwyrodnieniowej, szczególnie u osób po 40.–50. roku życia, z nadwagą lub po starszych urazach kolana.
Charakterystyczne cechy zmian zwyrodnieniowych tej okolicy:
- ból nasila się przy dłuższym staniu, chodzeniu po twardym podłożu, schodzeniu w dół,
- częste „strzelanie” i „trzeszczenie” w stawie,
- uczucie sztywności po dłuższym siedzeniu, które mija po rozruszaniu,
- z czasem lekkie „wykrzywianie” nogi w stronę szpotawą (kolano idzie bardziej na zewnątrz).
W tym scenariuszu leczenie polega raczej na optymalizacji obciążenia, redukcji masy ciała, wzmacnianiu mięśni i ewentualnie zastrzykach dostawowych, niż na szybkim kierowaniu na operację. Zabiegi (np. endoproteza, osteotomia) rozważa się, gdy ból mocno ogranicza codzienne funkcjonowanie mimo leczenia zachowawczego.
Ból po wewnętrznej stronie kolana bardzo rzadko jest „z niczego”. Zazwyczaj jest efektem sumy przeciążeń, dawnych mikro‑urazów, niekorygowanych wad ustawienia kończyn i źle dobranych obciążeń treningowych lub zawodowych.
Kiedy ból kolana po wewnętrznej stronie jest groźny?
Nie każdy ból wymaga pilnej wizyty na SOR, ale są sytuacje, których ignorowanie zwyczajnie się nie opłaca. Na konsultację ortopedyczną lub przynajmniej fizjoterapeutyczną warto zgłosić się możliwie szybko, gdy:
- kolano gwałtownie spuchło w ciągu kilku godzin po urazie,
- nie da się wyprostować albo zgiąć stawu do normalnego zakresu,
- przy każdym kroku czuć wyraźne „blokowanie” lub „zatrzaskiwanie”,
- ból uniemożliwia stanięcie na nodze lub przejście kilku kroków,
- występuje wyraźne uczucie niestabilności, „uciekania” kolana do środka,
- pojawiło się zaczerwienienie, gorączka, bardzo silny ból w spoczynku – tu trzeba wykluczyć infekcję lub ostry stan reumatologiczny.
Jeśli ból jest umiarkowany, pojawia się głównie przy dłuższym chodzeniu, schodach czy przysiadach, a w spoczynku wyraźnie słabnie, zwykle jest czas na spokojną diagnostykę i stopniowe leczenie zachowawcze. Jednak nawet wtedy warto założyć, że stan sam z siebie nie „magicznie” się nie odwróci bez zmiany obciążeń i pracy nad okolicznymi strukturami.
Diagnostyka – jakie badania mają sens?
Przy bólu po wewnętrznej stronie kolana najważniejsze są: dokładny wywiad, badanie kliniczne i sensownie dobrane badania obrazowe. Samo zgłoszenie się „po rezonans” z reguły nie rozwiązuje sprawy, jeśli później nikt nie zestawi wyniku z objawami.
Najczęściej stosuje się:
USG kolana – przydatne do oceny wysięku, części więzadeł, przyczepów gęsiej stopki, obecności torbieli czy zmian okołostawowych. Dobre narzędzie na początek, szczególnie gdy ból jest bardziej powierzchowny i związany z ścięgnami.
RTG kolana w obciążeniu – pokazuje stan przestrzeni stawowej (pośrednio chrząstki), oś kończyny, osteofity. Niezastąpione do oceny zmian zwyrodnieniowych, choć nie pokaże łąkotki czy drobnych uszkodzeń więzadeł.
Rezonans magnetyczny (MRI) – złoty standard przy podejrzeniu uszkodzenia łąkotki, chrząstki, więzadeł krzyżowych. Warto go robić, gdy wynik badania ma realnie zmienić sposób leczenia (np. rozważanie artroskopii), a nie tylko „dla ciekawości”.
Badania laboratoryjne – przy podejrzeniu tła reumatologicznego lub infekcyjnego (wysoka gorączka, zaczerwienienie, silny ból spoczynkowy, kilka stawów objętych bólem równocześnie).
Leczenie bólu po wewnętrznej stronie kolana
Co można zrobić od razu w domu
Pierwszym krokiem powinno być zwykle czasowe ograniczenie obciążeń wywołujących ból, a nie całkowite unieruchomienie. Kolano źle znosi zarówno przeciążenie, jak i długotrwały brak ruchu. W fazie ostrzejszej można stosować:
- krótkotrwałe schładzanie (okłady z lodu przez 10–15 minut, przez materiał, kilka razy dziennie),
- uniesienie nogi po wysiłku, by zmniejszyć obrzęk,
- elastyczny opatrunek uciskowy, jeśli pojawia się lekki obrzęk,
- niestarodowe leki przeciwzapalne (NLPZ) doustnie lub miejscowo – po konsultacji z lekarzem, szczególnie przy chorobach żołądka, wątroby, nerek.
W tym czasie warto obserwować, w jakich dokładnie sytuacjach ból się nasila. Informacja „boli kolano” mówi niewiele. Znacznie więcej wnosi opis: ból po pierwszych krokach rano, przy schodzeniu w dół, przy skręcaniu nogi do środka czy podczas kucania z obciążeniem. To pomaga później dobrać ćwiczenia i plan leczenia.
Rehabilitacja i zmiana nawyków
Przy większości problemów po wewnętrznej stronie kolana kluczowe okazuje się dobrze poprowadzone leczenie zachowawcze: fizjoterapia, ćwiczenia, korekta masy ciała i nawyków ruchowych. Samo „oszczędzanie nogi” rzadko wystarczy, szczególnie gdy ból trwa tygodniami.
W praktyce rehabilitacja obejmuje kilka elementów:
1. Nauka kontroli ustawienia kolana
U wielu osób kolano podczas chodzenia, biegania czy przysiadów „ucieka” do środka (koślawi się). To zwiększa nacisk na przyśrodkową część stawu i prowokuje ból. Zmiana tego wzorca poprzez ćwiczenia pośladków, mięśni biodra i stopy potrafi zmniejszyć obciążenie bolesnej strony bez magicznych zabiegów.
2. Wzmacnianie mięśnia czworogłowego i mięśni pośladkowych
Przemyślane ćwiczenia – od prostych izometrycznych napięć, przez lekkie przysiady przy ścianie, po bardziej zaawansowane warianty – poprawiają stabilność stawu. Im lepiej pracują mięśnie, tym mniej „luzów” mają struktury wewnątrz kolana.
3. Praca nad mobilnością
Zbyt sztywne biodro, kostka czy tylna taśma mięśniowa (dwugłowy uda, łydka) powodują, że kolano przejmuje za dużo pracy. Często wystarcza kilka prostych ćwiczeń rozciągających i mobilizujących, by chód stał się bardziej naturalny, a naciski na przyśrodkową stronę – mniejsze.
4. Dobór aktywności
Na czas leczenia warto przejściowo ograniczyć bieganie po twardym podłożu, długie zbiegi, głębokie przysiady z obciążeniem. Jednocześnie dobrze wprowadzić jazdę na rowerze stacjonarnym, pływanie, ćwiczenia w odciążeniu. Chodzi o to, by kolano stale dostawało umiarkowany, kontrolowany bodziec, zamiast być albo przeciążane, albo całkiem unieruchamiane.
W razie potrzeby można rozważyć zabiegi wspomagające – iniekcje dostawowe (kwas hialuronowy, osocze bogatopłytkowe), taping, manualne opracowanie tkanek miękkich wokół kolana. Mają one sens głównie jako dodatek do dobrze ustawionego programu ćwiczeń, a nie ich zamiennik.
Czego unikać przy bólu po wewnętrznej stronie kolana?
Bez względu na przyczynę warto od razu zrezygnować z kilku nawyków, które niemal zawsze działają na niekorzyść:
- „Przeczekiwanie” miesiącami bez żadnej zmiany obciążenia – powtarzanie tych samych aktywności, które wywołują ból, licząc, że „samo przejdzie”, zwykle tylko utrwala problem.
- Całkowite unieruchomienie bez wyraźnego wskazania – długie noszenie ortezy „na wszelki wypadek” prowadzi do osłabienia mięśni i jeszcze większej niestabilności po jej zdjęciu.
- Powtarzanie głębokich przysiadów, wykroków i skoków „na siłę” mimo bólu po wewnętrznej stronie – szczególnie przy podejrzeniu uszkodzenia łąkotki lub zmian zwyrodnieniowych.
- Samodzielne, długotrwałe przyjmowanie NLPZ – bez kontroli lekarza, w dużych dawkach, tylko po to, by „móc trenować jak dawniej”. Znieczulenie objawów nie cofa uszkodzenia struktur.
Rozsądniejsze jest uznanie bólu za informację o tym, że coś w sposobie obciążania kolana wymaga korekty. Dopiero wtedy leczenie – niezależnie czy zachowawcze, czy operacyjne – ma szansę dać trwały efekt, a nie tylko chwilowe wyciszenie objawów.