Ból promieniujący z barku do ręki potrafi skutecznie sparaliżować codzienne funkcjonowanie: rwa barkowa to zespół objawów wynikających z ucisku lub podrażnienia korzeni nerwowych w odcinku szyjnym kręgosłupa. Problem dotyka coraz więcej osób, szczególnie tych pracujących przy komputerze lub wykonujących powtarzalne ruchy rękami. Rozpoznanie charakterystycznych symptomów pozwala szybko zareagować i uniknąć przewlekłych dolegliwości. Warto wiedzieć, na co zwrócić uwagę, żeby nie pomylić rwy barkowej z innymi schorzeniami.
Ból – główny sygnał ostrzegawczy
Typowy ból przy rwie barkowej zaczyna się w okolicy karku lub górnej części pleców, po czym wędruje wzdłuż barku w kierunku ramienia. Nie jest to zwykły ból mięśniowy – ma ostry, piekący lub strzelający charakter. Często porównuje się go do porażenia prądem.
Intensywność bólu bywa różna. U niektórych osób pojawia się jako stałe, tępe uczucie dyskomfortu, które nasila się przy konkretnych ruchach. U innych przychodzi nagle, w postaci ostrych ataków uniemożliwiających jakąkolwiek aktywność. Charakterystyczne jest nasilanie się dolegliwości podczas kaszlu, kichania czy wysiłku fizycznego – wtedy zwiększa się ciśnienie w kanale kręgowym.
Ból pogarsza się zwykle w nocy. Leżenie na boku po stronie dotkniętej może być niemożliwe, ale też pozycja na plecach nie zawsze przynosi ulgę. Wielu pacjentów budzi się w środku nocy z powodu nasilających się objawów.
Ból przy rwie barkowej rzadko ogranicza się tylko do barku – jeśli dolegliwości nie promieniują dalej wzdłuż ramienia, prawdopodobnie mamy do czynienia z innym problemem, na przykład zapaleniem stawu barkowego.
Drętwienie i mrowienie palców
Zaraz po bólu najczęściej pojawiają się zaburzenia czucia. Drętwienie może objąć całe ramię albo tylko jego fragment – zależy to od tego, który korzeń nerwowy został uciskany. Czasem problem dotyczy wyłącznie jednego lub dwóch palców.
Mrowienie przypomina uczucie „mówienia” ręki po tym, jak długo leżała w niewygodnej pozycji. Różnica polega na tym, że przy rwie barkowej objaw nie ustępuje po zmianie pozycji i może utrzymywać się godzinami. Często towarzyszy mu wrażenie „chodzenia mrówek” po skórze.
Zaburzenia czucia potrafią być mylące. Niektórzy pacjenci zgłaszają wrażenie, jakby ręka była obca lub nie należała do nich. Inni skarżą się na zmniejszoną wrażliwość na temperaturę – nie czują, czy trzymają coś gorącego czy zimnego.
Osłabienie siły mięśniowej
Wraz z postępem problemu pojawia się osłabienie mięśni ręki i przedramienia. Przedmioty zaczynają wypadać z dłoni, trudniej jest odkręcić słoik czy utrzymać kubek. To nie jest kwestia bólu – po prostu mięśnie nie reagują tak sprawnie jak wcześniej.
Osłabienie dotyczy zwykle konkretnych grup mięśniowych, co pozwala lekarzom określić, który poziom kręgosłupa jest problemem. Ucisk korzenia C6 powoduje słabość przy zginaniu łokcia, podczas gdy uszkodzenie C7 utrudnia prostowanie ręki w nadgarstku.
Problem nasila się stopniowo. Na początku można zauważyć tylko subtelne zmiany – lekkie spowolnienie ruchów, mniejszą precyzję. Z czasem codzienne czynności jak zapinanie guzików czy pisanie stają się wyzwaniem.
Ograniczenie ruchomości szyi i barku
Rwa barkowa rzadko przychodzi sama. Zazwyczaj towarzyszy jej sztywność karku i ograniczenie ruchomości. Odwracanie głowy w bok, patrzenie w górę czy pochylanie się do przodu wywołuje ból lub jest po prostu niemożliwe.
Szczególnie problematyczne są ruchy łączące kilka płaszczyzn – na przykład oglądanie się przez ramię podczas cofania samochodem. Organizm naturalnie zaczyna unikać bolesnych pozycji, co prowadzi do przyjmowania wymuszonych, nienaturalnych postaw.
Barkiem też trudniej się rusza. Unoszenie ręki do góry, sięganie za siebie czy nawet zwykłe machanie podczas chodzenia mogą sprawiać kłopot. To efekt zarówno bólu, jak i osłabienia mięśni.
Objawy w zależności od umiejscowienia problemu
Ucisk korzenia C5
Gdy problem dotyczy piątego korzenia szyjnego, ból lokalizuje się głównie w okolicy barku i górnej części ramienia. Drętwienie pojawia się po zewnętrznej stronie ramienia, mniej więcej do wysokości łokcia. Charakterystyczne jest osłabienie przy odwodzeniu ramienia – unoszeniu go w bok.
Ucisk korzenia C6
To jeden z najczęściej uciskanych korzeni. Ból biegnie od szyi przez bark, po zewnętrznej stronie ramienia aż do kciuka i palca wskazującego. Typowe jest osłabienie mięśnia dwugłowego ramienia, co utrudnia zginanie łokcia. Zaburzenia czucia dotyczą głównie kciuka.
Ucisk korzenia C7
Najczęściej uciskany korzeń w ogóle. Objawy obejmują ból promieniujący do palca środkowego, czasem również do palca wskazującego i serdecznego. Osłabienie dotyczy mięśni prostujących nadgarstek i łokieć – trudno wyprostować rękę czy odeprzeć coś od siebie.
Ucisk korzenia C8
Ból wędruje po wewnętrznej stronie ramienia aż do palca serdecznego i małego. Drętwienie jest szczególnie wyraźne w tych dwóch palcach. Osłabienie dotyczy drobnych mięśni dłoni, co utrudnia precyzyjne ruchy palcami.
Czynniki nasilające dolegliwości
Niektóre sytuacje wyraźnie pogarszają objawy rwy barkowej. Długie siedzenie w jednej pozycji, zwłaszcza z głową wychyloną do przodu, zwiększa ucisk na korzenie nerwowe. Dlatego praca przy komputerze często nasila problemy.
Noszenie ciężkich toreb na ramieniu, spanie na wysokiej poduszce czy jazda samochodem po wyboistej drodze – to wszystko może wywołać atak bólu. Stres i napięcie emocjonalne również mają swój udział, bo prowadzą do nadmiernego napięcia mięśni karku.
Zimno i wilgoć pogarszają objawy. Wiele osób zauważa, że jesienią i zimą dolegliwości są bardziej dokuczliwe niż latem. Nagłe ruchy głową, szczególnie gwałtowne odwracanie się czy pochylanie, mogą wywołać ostry napad bólu.
Objawy wymagające natychmiastowej konsultacji
Większość przypadków rwy barkowej można leczyć zachowawczo, ale niektóre sygnały wymagają szybkiej reakcji. Nagłe, gwałtowne osłabienie ręki, szczególnie jeśli pojawia się w ciągu kilku godzin, może wskazywać na poważne uszkodzenie nerwu.
Utrata kontroli nad pęcherzem lub jelitami to objaw alarmowy sugerujący ucisk rdzenia kręgowego. Wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Podobnie jest z postępującym drętwnieniem, które rozszerza się na coraz większy obszar ciała.
Jeśli ból nie reaguje na żadne środki przeciwbólowe i nasila się mimo odpoczynku, warto skonsultować się z lekarzem wcześniej niż później. Objawy utrzymujące się dłużej niż 6 tygodni również wymagają dokładniejszej diagnostyki – być może potrzebne będą badania obrazowe jak rezonans magnetyczny.
Rwa barkowa często pojawia się po urazie – nawet pozornie błahym jak gwałtowny skręt głową. Jeśli objawy wystąpiły po wypadku komunikacyjnym czy upadku, konsultacja lekarska jest konieczna.
Różnice między rwą barkową a innymi problemami
Łatwo pomylić rwę barkową z zapaleniem stawu barkowego. Kluczowa różnica: przy zapaleniu stawu ból koncentruje się w okolicy barku i nasila podczas ruchów samym barkiem, ale nie promieniuje wzdłuż ramienia. Nie ma też drętwienia palców.
Zespół cieśni nadgarstka daje podobne objawy jak rwa barkowa – drętwienie i mrowienie palców, osłabienie dłoni. Różnica polega na tym, że przy zespole cieśni problem zaczyna się od dłoni i nie ma bólu w barku czy karku. Objawy nasilają się w nocy, ale ulgę przynosi potrząsanie ręką.
Zawał serca czasem manifestuje się bólem lewego barku i ramienia. Jeśli towarzyszą mu duszności, ból w klatce piersiowej, nudności czy zimne poty – to sytuacja wymagająca natychmiastowego wezwania pogotowia. Przy rwie barkowej nie ma problemów z oddychaniem ani bólu w klatce piersiowej.
Zamrożony bark to kolejny problem często mylony z rwą. Charakteryzuje się postępującym ograniczeniem ruchomości barku we wszystkich płaszczyznach, ale ból nie promieniuje wzdłuż ramienia i nie ma zaburzeń czucia.