Zatoki szczękowe to parzyste, wypełnione powietrzem struktury, ukryte w kościach po obu stronach nosa. Na co dzień pełnią ważne funkcje – nawilżają i ogrzewają powietrze wędrujące do płuc, a także wpływają na barwę naszego głosu. To największe spośród wszystkich zatok przynosowych, przez co są wyjątkowo podatne na infekcje, a obejmujący je stan zapalny może wywołać szereg nieprzyjemnych objawów.
Skąd bierze się zapalenie zatok szczękowych?
W standardowych warunkach błona śluzowa pokrywająca zatoki szczękowe produkuje niewielkie ilości wydzieliny, która spływa swobodnie do nosa. Jednak stan zapalny (wywołany najczęściej przez infekcję wirusową) powoduje jej obrzęk, który blokuje ujścia zatok. Zalegający śluz staje się idealną pożywką dla drobnoustrojów, a jego obecność odpowiada za większość typowych objawów choroby.
Najczęstszą przyczyną zapalenia zatok szczękowych są wirusy, rzadziej zdarzają się infekcje bakteryjne lub grzybicze. Ponadto zakażenie może mieć też podłoże stomatologiczne (próchnica, powikłania po wyrwaniu zęba, ropień), co wynika z bliskiego sąsiedztwa korzeni zębów górnych i dna zatoki szczękowej[1].
Objawy zapalenia zatok szczękowych
Zapaleniu zatok towarzyszą dość typowe dolegliwości, spowodowane przez zalegającą w nich wydzielinę. Należą do nich:
· ucisk i uczucie rozpierania twarzy wokół oczodołów,
· niedrożność nosa,
· ból głowy, który nasila się przy schylaniu czy wysiłku,
· upośledzenie lub utrata węchu,
· gęsty katar zatokowy – może spływać po tylnej ścianie gardła, prowokując kaszel,
· ból górnych zębów,
· objawy ogólne – gorączka, złe samopoczucie, osłabienie.
Jak leczyć zapalenie zatok szczękowych?
Leczenie zależy od przyczyny i stopnia nasilenia objawów. W każdym przypadku kluczowe jest to, aby zapchana zatoka została skutecznie udrożniona, co pozwoli na swobodne odprowadzanie wydzieliny i usunięcie stanu zapalnego.
W przypadku wirusowego zapalenia zatok szczękowych pomóc mogą leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, a także preparaty upłynniające gęsty śluz. Niezastąpione są irygacje nosa, które mechanicznie usuwają wydzielinę. Warto też stosować inhalacje z olejków eterycznych (np. eukaliptusowego) oraz dbać o nawodnienie organizmu.
Antybiotykoterapia nie jest rutynowo zalecana w leczeniu zapalenia zatok. Lekarz może zdecydować o jej włączeniu, jeśli dojdzie do nadkażenia bakteryjnego. Świadczy o tym nagłe zaostrzenie objawów po kilku dniach choroby. Jeżeli u podłoża infekcji leży chory ząb, konieczna jest wizyta u dentysty i wyleczenie źródła zakażenia[2].
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Konsultacja ze specjalistą jest niezbędna zawsze, gdy zauważymy niepokojące objawy, np.:
· wysoką gorączkę,
· bardzo silny ból głowy lub twarzy,
· zaburzenia widzenia,
· obrzęk okolicy oczu.
Choć zapalenie zatok to częste zjawisko, nie należy go lekceważyć. Niewłaściwie leczone może wiązać się z rozwojem groźnych powikłań, takich jak zapalenie tkanek oczodołu czy ropień mózgu. Tymczasem w wielu przypadkach wystarczy zaledwie kilka dni odpoczynku i dobrze dobrane leczenie objawowe, by organizm szybko wrócił do pełni sił.
[1] Psillas, G., Papaioannou, D., Petsali, S., Dimas, G. G., & Constantinidis, J. (2021). Odontogenic maxillary sinusitis: A comprehensive review. Journal of dental sciences, 16(1): 474-481.
[2] Wachnicka-Bąk, A., Lipińska-Opałka, A., Będzichowska, A., Kalicki, B., & Jung, A. (2014). Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych–jedno z najczęstszych zakażeń górnych dróg oddechowych. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 10(1): 25-31.