Podróże, zwłaszcza do nowych stref klimatycznych, to prawdziwe wyzwanie dla organizmu. I chociaż głównie zagraniczne wyprawy kojarzy się z problemami trawiennymi, na kontakt z czynnikami drażniącymi narażone są także drogi oddechowe. Jakie zagrożenia zdrowotne może spowodować zmiana klimatu i co zrobić, by się przed nimi uchronić?
Publiczne środki transportu a ryzyko infekcji
Podczas podróży transportem zbiorowym znacząco wzrasta ryzyko zakażeń dróg oddechowych przenoszonych drogą kropelkową. Zamknięte przestrzenie (samoloty, pociągi, autobusy), sprzyjają rozprzestrzenianiu się bakterii i wirusów.
Aby ograniczyć ryzyko infekcji, warto stosować podstawowe zasady profilaktyki. W zatłoczonych miejscach pomocne mogą być maseczki ochronne, które zmniejszają narażenie na drobnoustroje. Ważne jest także częste mycie dłoni i unikanie dotykania twarzy, co ogranicza ryzyko przeniesienia patogenów na błony śluzowe nosa i ust. Warto również ograniczyć przebywanie w słabo wentylowanych, zatłoczonych pomieszczeniach, zwłaszcza w okresach zwiększonej zachorowalności.
Niekorzystne warunki dla nosa i zatok
Zmiana klimatu często wiąże się z przebywaniem w pomieszczeniach klimatyzowanych lub ogrzewanych, gdzie wilgotność powietrza spada poniżej optymalnych 40–60%. Problematyczne bywa też zapylenie, smog (obecny w wielu miastach turystycznych) czy ekstremalne temperatury – zarówno siarczysty mróz, jak i upał. Wszystko to prowadzi do przesuszenia i podrażnienia błon śluzowych, a przez to osłabienia ochrony przed patogenami przenoszonymi drogą kropelkową.
Dodatkowo sama podróż samolotem stanowi wyzwanie dla dróg oddechowych. Zmiany ciśnienia podczas startu i lądowania mogą powodować dolegliwości ze strony zatok, zwłaszcza jeśli są zatkane. W takich przypadkach istnieje ryzyko uszkodzenia struktur ucha lub zatok na skutek braku wyrównania ciśnienia. Aby temu zapobiec, przed lotem warto oczyścić nos i zastosować aerozol obkurczający błonę śluzową. Pomocne bywa również żucie gumy, które wspiera wyrównywanie ciśnienia[1].
Jak sprawnie wyleczyć zatoki w podróży?
Mimo profilaktyki, infekcje górnych dróg oddechowych – takie jak zapalenie zatok – mogą się zdarzyć, szczególnie w nowym środowisku. Ból głowy i twarzy, zatkany nos czy gęsty katar mogą zepsuć każdy wyjazd, dlatego warto szybko wdrożyć odpowiednie leczenie.
Pomocne mogą być preparaty o działaniu wielokierunkowym, np. ziołowy lek na zatoki zawierający mieszaninę olejków eterycznych:
· eukaliptusowego,
· mirtowego,
· pomarańczowego,
· cytrynowego.
Taka kompozycja nasila produkcję wodnistego płynu, rozrzedzającego gęstą wydzielinę, jednocześnie pobudzając ruchy rzęsek nabłonka oddechowego, co ułatwia jej usuwanie i oczyszczanie zatok. Dodatkowo olejki te wykazują właściwości przeciwzapalne i antyseptyczne, dzięki czemu mogą ograniczać rozwój infekcji i skracać czas jej trwania[2].
Dodatkowo w leczeniu zapalenia zatok stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), np. ibuprofen. Zmniejszają one produkcję prostaglandyn, czyli związków odpowiedzialnych za odczuwanie bólu i rozwój zapalenia. Oprócz tego pomocne bywają preparaty stosowane miejscowo, takie jak aerozole obkurczające błonę śluzową nosa, m.in. z ksylometazoliną, czy woda morska o właściwościach nawilżających i łagodzących podrażnienia.
Zmiana klimatu i podróże nie muszą oznaczać problemów z zatokami, jeśli odpowiednio się do nich przygotujemy. Dlatego warto zadbać o drogi oddechowe zarówno przed wyjazdem, jak i w jego trakcie.
[1] Shargorodsky, J., Zheng, L., Stillman, F., Soong, A., Navas‐Acien, A., & Reh, D. (2016, April). The association between airline flight and sinonasal symptoms. International Forum of Allergy & Rhinology, 6(4): 437-444.
[2] Nurzyńska-Wierdak, R. (2015). Terapeutyczne właściwości olejków eterycznych. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, 25(1): 1-19.