Wzdęcia pojawiające się po określonych posiłkach mogą być sygnałem, że układ pokarmowy nie radzi sobie prawidłowo z trawieniem niektórych składników. Jedną z potencjalnych przyczyn tego problemu są nietolerancje pokarmowe. Jak rozpoznać to zjawisko? Co pomoże złagodzić jego objawy?
Czym jest nietolerancja pokarmowa i dlaczego powoduje wzdęcia?
Nietolerancja pokarmowa to nieprawidłowa reakcja organizmu na określony składnik żywności, która może być związana m.in. z zaburzeniami jego trawienia lub wchłaniania. W efekcie pojawiają się objawy jelitowe, takie jak wzdęcia, znacząco wpływające na codzienne funkcjonowanie.
Jednym z najlepiej poznanych przykładów tego zjawiska jest nietolerancja laktozy (cukru mlecznego), która wynika z niedoboru rozkładającego go enzymu – laktazy. W efekcie niestrawiona laktoza trafia do jelita grubego. Tam ulega fermentacji bakteryjnej, w wyniku której powstają gazy. Ich nadmiar może powodować nieprzyjemne dolegliwości, które zwykle występują w ciągu kilku godzin od spożycia produktów zawierających laktozę:
· wzdęcia,
· uczucie pełności i rozdęcia,
· przelewanie w brzuchu,
· dyskomfort lub ból[1].
Jak rozpoznać nietolerancję pokarmową?
Jeśli podejrzewamy u siebie nietolerancję pokarmową, warto poświęcić trochę czasu na obserwację organizmu. Pomocne jest prowadzenie dzienniczka, w którym zapiszemy spożywane posiłki oraz występowanie wzdęć, bólu brzucha i innych dolegliwości trawiennych. Możemy w ten sposób ustalić, czy objawy pojawiają się w określonych sytuacjach oraz które produkty spożywcze za nie odpowiadają.
Pamiętajmy, by nie eliminować samodzielnie wielu grup produktów tylko na tej podstawie. Podobne symptomy mogą występować m.in. w zespole jelita drażliwego, celiakii czy przy zaparciach, dlatego objawy i obserwacje warto najpierw skonsultować z lekarzem. Specjalista przeprowadzi wywiad medyczny i w razie potrzeby zdecyduje o dalszej diagnostyce lub wdroży odpowiednie leczenie.
Jak łagodzić wzdęcia związane z nietolerancją pokarmową?
Podstawą postępowania w nietolerancji pokarmowej jest ograniczenie spożycia składnika wywołującego objawy trawienne. To w zasadzie jedyny sposób na całkowitą eliminację dolegliwości. W przypadku nietolerancji laktozy pomocne bywa stosowanie enzymu laktazy przed posiłkami zawierającymi produkty mleczne, by uzupełnić jego niedobór i ułatwić trawienie cukru.
Gdy uczucie rozdęcia i napięcia brzucha jednak się pojawi, doraźnie możemy zastosować preparat na wzdęcia na bazie symetykonu. Substancja ta zmniejsza napięcie powierzchniowe pęcherzyków gazu nagromadzonych w jelitach, ułatwiając ich pękanie i usuwanie z przewodu pokarmowego. Nie jest to leczenie przyczyny nietolerancji, ale może pomóc złagodzić związane z nią objawy wzdęcia[2].
Symetykon nie wchłania się z jelit do krwiobiegu, ani nie wpływa na zachodzące w nich procesy. Dzięki temu może być stosowany u osób ze schorzeniami przewodu pokarmowego czy seniorów. Jeśli jednak wzdęcia regularnie powracają, utrzymują się mimo zmian w diecie lub towarzyszą im niepokojące objawy (m.in. krew w stolcu, niezamierzona utrata masy ciała, uporczywe biegunki czy zaparcia), potrzebna jest konsultacja lekarska.
Nawracające wzdęcia po posiłkach warto obserwować, zwłaszcza biorąc pod uwagę ich związek z konkretnymi produktami oraz czas występowania. Regularnie prowadzony dzienniczek żywienia to nieoceniona pomoc w diagnozie nietolerancji pokarmowej.
[1] Zatwarnicki, P. (2014). Nietolerancja laktozy – przyczyny, objawy, diagnostyka. Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, 4(3): 273-276.
[2] Burta, O., Iacobescu, C., Mateescu, R. B., Nicolaie, T., Tiuca, N., & Pop, C. S. (2018). Efficacy and safety of APT036 versus simethicone in the treatment of functional bloating: a multicentre, randomised, double-blind, parallel group, clinical study. Translational Gastroenterology and Hepatology, 3, 72.