Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych najczęściej przebiega na tyle łagodnie, że nie wymaga wizyty u lekarza. Wystarczy odpoczynek i preparaty dostępne bez recepty, by w ciągu kilku dni wrócić do zdrowia. Istnieją jednak objawy i sytuacje, w których konsultacja ze specjalistą jest konieczna. Jakie dolegliwości powinny wzbudzić niepokój?
Zapalenie zatok – kiedy zgłosić się do lekarza?
Zapalenie zatok o klasycznym przebiegu wiąże się przede wszystkim z gęstym, zalegającym katarem oraz obrzękiem śluzówki. Oddychanie jest utrudnione, mogą pojawić się też zaburzenia węchu, ból głowy czy tkliwość twarzy. W większości przypadków przy właściwym leczeniu objawy ustępują w ciągu 7-10 dni.
Konsultacja lekarska jest wskazana, jeśli:
· dolegliwości utrzymują się dłużej bez wyraźnej poprawy,
· po początkowej poprawie następuje ponowne pogorszenie, które może wskazywać na wtórne nadkażenie bakteryjne,
· symptomy są bardzo nasilone, np. wysoka gorączka, intensywny ból głowy czy twarzy (szczególnie jednostronny),
· zapalenie zatok nawraca kilka razy w roku.
Objawy zapalenia zatok, które wymagają pilnej pomocy
Zapalenie zatok rzadko prowadzi do poważnych powikłań, istnieje jednak ryzyko rozszerzenia się infekcji na okoliczne struktury, w tym oczodoły czy mózg. Takie sytuacje wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej, a świadczyć mogą o nich następujące objawy alarmowe:
· obrzęk i zaczerwienienie powiek,
· wytrzeszcz lub przemieszczenie gałki ocznej,
· podwójne widzenie,
· pogorszenie ostrości wzroku,
· bardzo silny i nieustępujący ból głowy,
· obrzęk tkanek miękkich w okolicy czoła,
· sztywność karku i światłowstręt,
· silny, jednostronny ból czoła,
· zaburzenia świadomości[1].
Jak szybko wyleczyć zapalenie zatok?
Ostre zapalenie zatok przynosowych ma najczęściej podłoże wirusowe, więc leczenie skupia się przede wszystkim na łagodzeniu objawów. W tym celu stosuje się:
· leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, np. paracetamol czy ibuprofen – łagodzą ból głowy czy twarzy oraz wysoką temperaturę,
· wodę morską w sprayu – służy do oczyszczenia i nawilżenia nabłonka dróg oddechowych,
· aerozole do nosa zmniejszające obrzęk śluzówki – zawierają ksylo- lub oksymetazolinę, które obkurczają naczynia krwionośne w błonie śluzowej,
· nebulizacje – w zależności od wybranego preparatu mogą nawilżać śluzówkę, łagodzić jej podrażnienia lub zmniejszać obrzęk.
Pomóc mogą również doustne leki ziołowe oparte na olejkach eterycznych – eukaliptusowym, mirtowym, cytrynowym i pomarańczowym, które wykazują właściwości przeciwzapalne i antyseptyczne. Ponadto działają one bezpośrednio na wydzielinę zgromadzoną w zatokach. Stymulują produkcję wodnistego płynu, który miesza się z gęstym katarem i upłynnia jego konsystencję. Pobudzają też ruchy rzęsek na nabłonku dróg oddechowych, które transportują śluz w kierunku ujścia nosa i gardła. Dzięki temu mogą ułatwić oczyszczenie zatok i przywrócić ich prawidłowe funkcje[2].
Zazwyczaj jesteśmy w stanie wyleczyć zapalenie zatok samodzielnie, jednak nie warto ignorować sygnałów wskazujących na nietypowy przebieg infekcji. Jeśli objawy budzą wątpliwości, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest konsultacja z lekarzem, który zdecyduje o dalszym postępowaniu.
[1] Arcimowicz, M. (2021). Ostre zapalenie zatok przynosowych w codziennej praktyce. Otolaryngologia Polska, 75(4): 40-50.
[2] Rapiejko P., Talik P., Jurkiewicz D., Nowe możliwości leczenia ostrego zapalenia zatok przynosowych zgodnie z EPOS 2020, Otolaryngologia Polska 2021, 76(1): 29-39.