Gazy powstające w przebiegu trawienia to naturalny efekt pracy układu pokarmowego, jednak czasami ich nadmiar może wywołać uciążliwe wzdęcia. Pojawienie się nieprzyjemnego uczucia pełności zależy od wielu czynników, w tym samego składu posiłków. Dlaczego niektóre produkty spożywcze działają bardziej wzdymająco niż inne?
Dlaczego niektóre składniki pożywienia wywołują wzdęcia?
Proces trawienia zaczyna się już w jamie ustnej, ale to w jelicie grubym dochodzi do kluczowego etapu związanego ze wzdęciami. Niestrawione resztki pokarmowe ulegają fermentacji bakteryjnej, której produktami ubocznymi są gazy, m.in. dwutlenek węgla, wodór czy metan. Im więcej pokarmu trafia do jelita grubego, tym intensywniejsza jest ich produkcja.
Do wzdęć przyczyniają się więc produkty spożywcze zawierające trudne do strawienia składniki, które słabo się wchłaniają i szybko ulegają fermentacji. Należą do nich np.:
· FODMAP, czyli fermentujące węglowodany o krótkich łańcuchach,
· lotne związki siarki, które odpowiadają za nieprzyjemny zapach gazów,
· błonnik nierozpuszczalny,
· laktoza – cukier mleczny, problematyczny dla osób z nietolerancją,
· sztuczne słodziki, np. sorbitol, ksylitol[1].
7 najbardziej wzdymających produktów spożywczych
Produkty spożywcze, które przyczyniają się do nadmiernej produkcji gazów, to:
· rośliny strączkowe, np. fasola, soczewica, ciecierzyca,
· warzywa kapustne, np. kapusta, brokuły, kalafior,
· produkty typu „fit” bez cukru,
· cebula, czosnek,
· produkty pełnoziarniste, np. pieczywo, makarony,
· mleko i nabiał – u osób z nietolerancją laktozy,
· napoje gazowane.
Pamiętajmy, że reakcja na powyższe produkty jest indywidualna. To, co u jednej osoby nie wywołuje żadnych dolegliwości, u innej może być przyczyną wyraźnego dyskomfortu.
Jak złagodzić wzdęcia po jedzeniu?
Jeśli wzdęcia po jedzeniu są częstym problemem, przede wszystkim konieczna jest obserwacja własnego organizmu i stopniowa modyfikacja diety. Warto wychwycić, po których produktach pojawia się dyskomfort i ograniczyć ich spożywanie. Ważna jest też higiena spożywania posiłków – mniejsze porcje i dokładne przeżuwanie kęsów ułatwiają dalsze procesy trawienne.
Doraźnie możemy zastosować leki na wzdęcia i uczucie pełności, zawierające np. symetykon. To pochodna silikonowa, która działa bezpośrednio na pęcherzyki gazu uwięzione w jelitach, zmniejszając ich napięcie powierzchniowe. Pod jej wpływem pękają, a gaz rozprasza się w treści pokarmowej, skąd może zostać wchłonięty lub wydalony na zewnątrz. Usunięcie pęcherzyków przyczynia się do redukcji uciążliwych objawów, w tym uczucia pełności, napięcia brzucha i dyskomfortu[2].
Symetykon nie wchłania się z przewodu pokarmowego i działa wyłącznie miejscowo. Nie wpływa przy tym na zachodzące w jelitach procesy, nie bierze też udziału w żadnych reakcjach chemicznych. To przekłada się na wysoki profil bezpieczeństwa symetykonu – lek może być stosowany u różnych grup pacjentów, w tym u niemowląt, kobiet w ciąży czy osób starszych.
Wzdęcia to częsty efekt uboczny procesów trawiennych, ale ich nasilenie możemy w dużym stopniu kontrolować poprzez świadome wybory żywieniowe i odpowiednie nawyki. Warto rozpoznać i ograniczyć produkty spożywcze wywołujące dyskomfort – to najprostszy sposób na złagodzenie uporczywych dolegliwości.
[1] Gulbicka, P., & Grzymisławski, M. (2016). Wzdęcia brzucha – najczęstsze przyczyny i postępowanie. Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, 6(1): 69-76.
[2] Burta, O., Iacobescu, C., Mateescu, R. B., Nicolaie, T., Tiuca, N., & Pop, C. S. (2018). Efficacy and safety of APT036 versus simethicone in the treatment of functional bloating: a multicentre, randomised, double-blind, parallel group, clinical study. Translational Gastroenterology and Hepatology, 3: 72.